Một phút của Phan Quốc Thắng

Ít ai biết đạo diễn và tác giả ngữ cảnh là sinh viên Nước Ta Phan Quốc Thắng .
XglSzOxc.jpgPhóng toThắng và đoàn làm phim – Ảnh: Paul StadelhoferNhiều phút nói về một phút
Cuối tháng 3-2010, Hãng truyền hình MDR của Đức phát chương trình dài tám phút ra mắt về bộ phim một phút của Phan Quốc Thắng, một sinh viên Việt sinh năm 1984. Bộ phim là tác dụng cuộc thi ngữ cảnh phim do Trường ĐH Tổng hợp Dresden cùng Hãng phim TBS và nhiều cơ quan lớn trong bang Sachsen phối hợp tổ chức triển khai .

Nội dung cuộc vận động sinh viên Sachsen làm phim xoay quanh đề tài: “Lòng bao dung và sự can đảm của dân chúng”, nhằm chống lại tình trạng thù địch người nước ngoài của những nhóm cực hữu châu Âu và Đức.

Cuộc thi lấy TT tại Trường ĐH Tổng hợp Dresden, nơi liên tục có 30.000 – 35.000 sinh viên thuộc nhiều vương quốc trên quốc tế về học tập và tu nghiệp, đã chọn được ba phần thưởng trong tổng số 30 ngữ cảnh vào chung khảo. Giải nhất trị giá 500 euro đã thuộc về Phan Quốc Thắng với ngữ cảnh : Đây không có chỗ cho anh .
Sau giải nhất ngữ cảnh, Phan Quốc Thắng lại được Hãng phim TBS và Hãng truyền thanh Medien Zentrum Dresden tin tưởng cử làm đạo diễn, tương hỗ 5.000 euro để làm phim và Thắng đã thực thi xuất sắc bộ phim này ( * ) .
Phim hoàn thành xong, hai tờ báo lớn tại Sachsen là Saesische Zeitung và Neueste Nachrischten đều có bài dài kể lại quy trình làm phim của Thắng. Tờ Neueste Nachrischten giật tít lớn : “ Đánh hơi thấy Hollywood ở làng yên bình Doelzschen ” – cái làng mà Thắng, với tư cách đạo diễn chỉ huy đoàn làm phim chuyên nghiệp của Hãng phim TBS và 35 diễn viên không chuyên, chọn làm phim .
Phan Quốc Thắng, sinh viên khoa sư phạm nghệ thuật và thẩm mỹ và tiếng Pháp năm cuối Trường ĐH Dresden, trở thành người nổi tiếng tại Đức và điều đó dẫn tôi tìm tới nơi ngôi nhà có cha mẹ anh sinh sống .
Thắng lợi không phải ngẫu nhiên
Gặp nhau tại Chemnitz, chúng tôi tha thẩn trên đường phố có rất nhiều mái ấm gia đình người Việt đang lầm lũi bán hàng giữa mưa lạnh tháng 5 trong thành phố nam Đông Đức .
Thắng mở màn câu truyện : ngữ cảnh phim một phút không chỉ yên cầu sự cô đọng của câu truyện mà điều kiện kèm theo đặt ra là để chiếu nơi đông người, phim phải không có lời, không đối thoại mà ai cũng hoàn toàn có thể hiểu nên rất khó. Do vậy việc kiến thiết xây dựng ngữ cảnh phải xem xét từng cảnh, ngôn từ hình sao cho khi xem ai cũng hoàn toàn có thể hiểu được nội dung và ý nghĩa của câu truyện .
Khoa làm phim hoạt hình tại trường Thắng học cũng dạy những kỹ năng và kiến thức cơ bản về phim ảnh. “ Song yếu tố đâu phải ở chỗ đó, ai chẳng được học ” – tôi ngắt lời Thắng .
“ Đúng vậy ! Một phút phim thật ra cũng là lời đáp cho câu hỏi nhiều năm qua của tôi – Thắng kể tiếp – Tôi sinh ra ở Tỉnh Nam Định. Cha tôi người Nghệ Tĩnh đi học kỹ sư chế tạo máy tại Đông Đức. Ông về nước thao tác trong ngành dệt Tỉnh Nam Định rồi lấy mẹ tôi, một kỹ sư kinh tế tài chính ở đó. Năm 1988, ông sang Đức xuất khẩu lao động, làm đội trưởng. Đức thống nhất, ông ở lại và năm 1992 cả mái ấm gia đình sang Đức sum vầy với ông ở Freiberg .
Cạnh nhà tôi khi đó có một chị người Đức thất nghiệp, hằng đêm rủ bạn về uống rượu và đám người đầu trọc ấy trong đêm thường đấm đá, đạp, đấm thình thình vào cửa làm tôi rất sợ hãi. Nhiều đêm không sao chợp mắt. Khi ấy tôi mới lên 8 .
Gia đình sau phải chuyển lên Chemnitz và để sinh sống, cha mẹ tôi có một shop bán quần áo. Có lần vào năm thứ ba ĐH, đang đêm bọn đầu trọc bịt mặt đập vỡ hàng loạt cửa kính shop. Cha tôi và tôi phải canh shop suốt mấy đêm trong tâm trạng rất lo âu, stress .

Những câu chuyện chống người nước ngoài như vậy ở Đức không hiếm, song càng lớn lên, tôi hiểu rằng không phải tất cả người Đức đều như vậy và quan trọng hơn, tôi nhận ra không thể đơn độc chống lại chủ nghĩa cực hữu. Phải là cả sự đồng tình của xã hội Đức tiến bộ.

Thế là tôi bắt tay vào viết ngữ cảnh. Ý tưởng cũng là tư tưởng của phim với tựa đề Không có chỗ cho anh. Từ xưa tới nay, khi nói tới yếu tố này, phần nhiều chỉ phản ảnh mặt xấu của sự cực hữu. Tôi muốn phải khác đi và nói tới niềm tin bác ái của đại đa số người Đức. Chính sự bác ái sẽ không có chỗ cho sự bài ngoại. Và điều đó là thực sự khi người Việt đang sống ở đây trong sự giúp sức của những người Đức tử tế .
Ngay cả việc làm phim cũng thấy rõ điều đó. Kinh phí chỉ có 5.000 euro, chỉ đủ làm mưa tự tạo và thuê ít máy móc, đạo cụ, không hề thuê diễn viên chuyên nghiệp. Nhưng chúng tôi đã chọn được hơn 30 người tình nguyện đóng phim trong số bạn hữu. Nhưng khó nhất là ba nhân vật chính : bà mẹ, nhân vật da màu và tay đầu trọc. Anh bạn tôi Rony Erdt nhận đóng tay cực hữu, đã hi sinh mái tóc nâu dày dặn, rất cần cho việc làm bán hàng của mình .
Đi húi trọc cho giống bộ dạng một kẻ Nazi, Rony hơi bị choáng khi vừa bước ra khỏi tiệm cắt tóc, một thiếu phụ với chiếc xe nôi nhìn anh sợ hãi rồi bước vội tránh sang bên kia đường … Rony đã tâm sự với tôi như vậy .
Tìm mãi trong thành phố không được nhân vật bà mẹ. May sao có người trình làng một cụ già đã 90 tuổi, tóc bạc trắng. Tới gặp, tôi thấy cụ có khuôn mặt rất hợp cho vai bà mẹ. Song liệu cụ có nhận lời không khi cụ đã già lắm. Tôi kể xong ngữ cảnh, cụ bà đồng ý chấp thuận ngay và sau này diễn xuất rất giỏi .
Những diễn viên nghiệp dư cùng với đoàn làm phim lao động khó khăn vất vả cả một ngày, phim quay rất nhiều trường đoạn, tuy nhiên tổng thể đều rất nhiệt tình cho bộ phim và họ không yên cầu một xu thù lao. Đóng xong phim cụ bà lại ốm, tôi vào bệnh viện thăm cụ và kể khi phim trình chiếu, hội trường Đại học Dresden chật kín người. Cụ bà cười rất niềm hạnh phúc, chúc mừng tôi .
Thế hệ mới phải tự chứng minh và khẳng định mình
Phan Quốc Thắng đang học những tháng cuối ở trường ĐH. Tháng 5, anh triển khai xong kỳ thi môn Pháp ngữ và nghệ thuật và thẩm mỹ với số điểm đứng nhì khoa. Trong phòng học của Thắng ở nhà tại Chemnitz treo những bức tranh màu dầu và bột màu. Hỏi ra mới biết anh là người đam mê nghệ thuật và thẩm mỹ từ nhỏ .
“ Tôi mê hội họa và rất thích môn kiến trúc. Học kiến trúc hai năm, do nhu yếu giáo dục Đức cần người hơn, tôi chuyển sang học khoa sư phạm. Đi thực tập giảng dạy ở Pháp, tiếp xúc với trẻ nhỏ, tôi lại yêu dấu nghề này. Trên báo chí truyền thông, người Đức công nhận học viên Nước Ta ở Đức có số đỗ vào trường chuyên ( gymnasium ) nhiều hơn người Đức, tuy nhiên thực tiễn cũng có nhiều trẻ nhỏ Việt sinh ra ở Đức vẫn không biết mình là ai. Chúng đứng giữa hai miền đất văn hóa truyền thống .
Với quê nhà Nước Ta, chúng cũng thấy lạ lẫm, mà với nước Đức cũng không hòa nhập được. Tôi đang viết một cuốn sách, bằng sự tưởng tượng và những thưởng thức của cá thể tôi, kể về câu truyện này để nói với những em rằng người Việt phải tự khẳng định chắc chắn mình chính bằng việc làm, học tập … chứng tỏ với người Đức là mình có ích cho xã hội, chính do dù có sinh ra ở Đức thì nguồn cội của mình khi nào cũng là Nước Ta ” .
Sau ba giờ gặp gỡ, Thắng lại lên ôtô về ngay Dresden trong đêm để liên tục học thi tốt nghiệp. Thầm mong cuốn phim của Thắng sau khi chiếu trong bang Sachsen sẽ tạo thành dư luận, và như dự tính của bang Sachsen, sẽ bán cho những bang khác chiếu thoáng rộng trên toàn nước Đức .
NNJtVJ0L.jpgPhóng toẢnh: Paul Stadelhofer

“Thắng nhiều khát vọng, quyết tâm, hòa đồng, cũng mạo hiểm, nhạy cảm! Tại trường đại học, anh là sinh viên gương mẫu và xứng đáng được khen ngợi. Anh biết lưu loát năm ngôn ngữ (Đức, Việt Nam, Pháp, Anh và Latin), thống trị các lý thuyết về nghệ thuật, làm nên một cái tên cho mình… Đối với tôi, dù chỉ tham gia một vai phụ trong phim cũng là một vinh dự tuyệt vời.

Thông điệp của bộ phim gửi qua ngôn từ câm lại rõ ràng và càng thấy sự hiện hữu can đảm và mạnh mẽ của chủ đề. Với sự tự giác, năng động và không stress của mình trong nhiều nghành, những góp phần đạt được xuất sắc của anh là điều hiển nhiên ” .
__________
( * ) Bạn đọc hoàn toàn có thể xem phim ở địa chỉ : http://www.youtube.com/watch?v=jH0YJ8AWcUU